designplanet.tv

Η Αγγελική Τριαρίδου σας ταξιδεύει στον πλανήτη της ιστορίας, της τέχνης, της αρχιτεκτονικής, και του design


ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΤΡΙΑΡΙΔΟΥ /

REPORTAGE

/

01 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2016

Ο ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΚΙ ΕΓΩ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΟ, ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΤΡΥΦΩΝΑ, ΤΟΝ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΩΝ ΑΜΠΕΛΙΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΓΛΕΝΤΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ, ΣΤΑ ΨΥΧΟΣΑΒΒΑΤΑ, ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΠΑΝΣΠΕΡΜΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ, Ο ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΙΟ ΜΑΓΙΚΟΣ ΜΗΝΑΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ.

"Φλεβάρης ο εξαγνιστής, καθώς στα λατινικά η λέξη Φεβρουάριος προέρχεται από το ρήμα «εξαγνίζω» (februum) λόγω των θρησκευτικών εορτών εξαγνισμού και καθαρμού (Februa ή Februa) που τελούνταν στη Ρώμη στη διάρκεια του μήνα.

[pic02c]

Τον Φεβρουάριο γιορτάζονταν στην Αρχαία Ρώμη πολλές γιορτές:

Λουπερκάλια (Lupercalia), γιορτή της γονιμότητας, προς τιμή του θεού Φαύνου (του Πάνα των Ελλήνων) στις 15 Φεβρουαρίου. Οι Ρωμαίοι θυσίαζαν κατσίκια και σκυλιά, ενώ νεαρά αγόρια χτυπούσαν με λωρίδες από δέρμα κατσίκας τις νεαρές κοπέλες για να τους μεταδώσουν τη γονιμότητα. Η γιορτή μπορεί να καταργήθηκε από την Καθολική Εκκλησία τον 5ο αιώνα μ.Χ, αλλά την οικειοποιήθηκε με τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου και την Ημέρα των Ερωτευμένων στις 14 Φεβρουαρίου.

Φορνακάλια (Fornacalia), προς τιμή της θεότητας Φόρναξ, που εφηύρε τους φούρνους για το ψήσιμο ψωμιού και φαγητών (17 Φεβρουαρίου).

Χαρίστια (Charistia), οικογενειακή γιορτή για διασκέδαση, αλλά και για την επίλυση των διαφορών μεταξύ των μελών της (20 Φεβρουαρίου).


"Φεβρουάριος με τις ανθισμένες αμυγδαλιές, προπομπός της άνοιξης, όπως μας λέει και η παροιμία: «Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει». Και μαζί με την οργιάζουσα φύση έρχονται και οι οργιαστικές τελετουργίες της Αποκριάς.

[pic05c]

Στο αρχαίο Αττικό ημερολόγιο ο Φεβρουάριος αντιστοιχούσε με το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Γαμηλιώνα και το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα Ανθεστηριώνα. Το διάστημα αυτό στην Αθήνα γιορτάζονταν οι εξής γιορτές:

Θεογάμια, προς τιμή του Δία και της Ήρας. Τελούνταν το δεύτερο μισό του μήνα Γαμηλιώνα, για να τιμηθεί ο ιερός γάμος του Δία και της Ήρας. Ήταν και η καλύτερη περίοδος για γάμους (εξού και το όνομα του μήνα), σύμφωνα με τον Αριστοτέλη. Στη Σικελία τιμούσαν τον ιερό γάμο του Άδη και της Περσεφόνης.

Ανθεστήρια, προς τιμή του Διονύσου. Την πρώτη μέρα της γιορτής ανοίγονταν τα πιθάρια με το νέο οίνο, ο οποίος αναμειγνυόταν με νερό για να προσφερθεί ο πρώτος «κεκραμένος οίνος», το πρώτο «κρασί».


"Φλεβάρης του Τριωδίου και της Αποκριάς, με κύριο χαρακτηριστικό τη μεταμφίεση (μασκαράδες, καρναβάλια), το γλέντι, τις βρωμολοχίες και τα σκώματα, που σκοπό έχουν να ξυπνήσουν τις δυνάμεις της γονιμότητας.

[pic08c]

Όπως αναφέρει ο Χριστόφορος Μηλιώνης, «κύριο χαρακτηριστικό των εορτών αυτών είναι η μεταμφίεση (μασκαράδες, καρναβάλια), το γλέντι, οι βωμολοχίες και τα σκώμματα, που σκοπό έχουν να ξυπνήσουν τις δυνάμεις της γονιμότητας. Αρχίζουν με το Τριώδιο, κορυφώνονται τις Απόκριες (την Κυριακή της Κρεοφάγου και, κυρίως, της Τυρινής) και τερματίζονται την Καθαρή Δευτέρα, με έξοδο στο ύπαιθρο, με φαγοπότι και “σαρακοστιανά” (λαγάνες, δηλαδή άζυμα, παστά ψάρια, ταραμά, τουρσιά, φρέσκα κρεμμυδάκια και σκόρδα), με χορούς και χαρταετούς».


"Φλεβάρης με τα ψυχοσάββατα, τις μέρες των ψυχών, με προσφορές πανσπερμίας στους νεκρούς και σπονδές από νερό πάνω στους τάφους. Δοξασίες πανάρχαιες και οικουμενικές, αποκαλούν μάλιστα των φύλλων του δάσους το θρόισμα, ψυχοθρόισμα, μουρμούρισμα των ψυχών.

[pic12c]

Όπως αναφέρει ο Γεώργιος Ν. Αικατερινίδης, «την Τσικνοπέμπτη, σφάζονται σε πολλά μέρη τα χοιρινά, κυρίως στη νότια Ελλάδα και σε ορισμένα νησιά. Το Σάββατο όμως της ίδιας εβδομάδας, καθώς και τα δύο επόμενα Σάββατα, της Τυρινής και εκείνο της πρώτης εβδομάδας της Σαρακοστής, των Αγίων Θεοδώρων, είναι αφιερωμένα στη μνήμη των πεθαμένων. Στα Ψυχοσάββατα αυτά φαίνεται ότι συνεχίζεται αρχαία συνήθεια, αν λάβουμε υπόψη ότι στα Ανθεστήρια, που τελούνταν στην αρχαία Αθήνα, την ίδια περίπου εποχή, η τρίτη ημέρα, οι Χύτροι, ήταν ημέρα των ψυχών, με προσφορές πανσπερμίας στους νεκρούς και σπονδές από νερό πάνω στους τάφους».


"Φεβρουάριος του Αγίου Τρύφωνος, που του έδωσε και το όνομα Αϊ-Τρύφωνας, ο μήνας που την πρώτη του μέρα, γιορτάζει ο προστάτης των γεωργών και των αμπελουργών, ο σγουρομάλλης νέος με το κλαδευτήρι που προστατεύει τα αμπέλια και τις καλλιέργειες από τις φυτασθένειες και τους παγετούς.

[pic13c]

Ο Άγιος Τρύφωνας γεννήθηκε στη Λάμψακο, παραλιακή πόλη της Φρυγίας, και μαρτύρησε το 249 μ.Χ., όταν αυτοκράτορας του Ρωμαϊκού κράτους ήταν ο Δέκιος, στη Νίκαια της φρυγικής Βιθυνίας. Η περιοχή ήταν ξακουστή για τους αμπελώνες της όπως και όλα τα παράλια της Προποντίδας. Εκεί βρίσκονταν πόλεις που φημίζονταν για την αφθονία των κρασιών τους, η Ραιδεστός, η Κύζικος και η περιοχή της Βιθυνίας με τα κρασιά της Τρίγλειας, της Κίου, της Νίκαιας, περιοχές παραγωγής οίνων ποιότητος, αφού λίγες ήταν οι βυζαντινές επαρχίες, που μπορούσαν να καυχηθούν για τον οίνο τους τόσο όσο οι περιοχές της Προποντίδας.

Η θέση της γιορτής του στον ετήσιο κύκλο πρέπει να έπαιξε επίσης ρόλο στην καθιέρωση του Αγίου ως προστάτη των αμπελουργών. Παρόλο που το αμπέλι “κοιμάται”, γυμνό από τσαμπιά, άνθη, φύλλα και χλωρούς βλαστούς, ο Φεβρουάριος αποτελεί κρίσιμη καμπή στο βλαστικό του κύκλο. Είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία αρχίζει παραδοσιακά η σημαντικότερη ίσως αμπελουργική φροντίδα, το κλάδεμα. Το κλάδεμα είναι τεχνική εργασία για την οποία οι αμπελουργοί δηλώνουν ότι χρειάζεται πείρα, μαστοριά και γνώση του συγκεκριμένου αμπελώνα. Κλαδεύοντας, ο αμπελουργός επεμβαίνει δυναμικά στο αμπέλι του και ρυθμίζει την ποσότητα άρα και την ποιότητα της παραγωγής του, ενώ καθορίζει αναπόφευκτα τη διάρκεια της ζωής αλλά και την υγιεινή κατάσταση των κλημάτων.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο ταπεινός χηνοβοσκός, έζησε μια μοναδική εμπειρία: να δει όλα τα φυτά του τόπου του: αμπέλια, λαχανικά, δένδρα, κήπους να πληττονται απο φυτασθένειες. Πιστεψε ότι θα μπορουσε να αντιμετωπισει τις επιδημιες αυτες με την πιστη. 
Ετσι ανελαβε να εξορκισει ολα τα φυτοπαρασιτα με τον περιφημο "εξορκισμο" του που διαβαζεται σημερα στις εκκλησίες μαζι με τον αγιασμό, οπου αναφερονται ονομαστικα ολες οι φυτασθενειες: "κάμπη, σκώληξ, σκωληκοκάμπη, σκάνθαρος, βροῦχος, ἀκρίς, ἐπιμέλος, καλιγάρις, μακροπούς, μύρμηγξ, φθείρ, ρυγίτης, ψυλλίτης καυλοκόπος, ἐρυσίβη, κοχλοί, ψαλίτης, καί εἴτε ἄλλο προσφυσῶν καί μαραῖνον τόν καρπόν τῆς σταφυλῆς, καί τῶν λοιπῶν εἰδῶν καί λαχάνων".
Με το ορκο του "έδεσε" ολα αυτα τα φυτοπαρασιτα και εσωσε τον τοπο από τον κινδυνο της σιτοδειας και της πεινας.
Τα ορκισε να "μή ἀδικήσητε τήν ἄμπελον, μήτε τήν χώραν, μήτε τόν κῆπον τῶν δένδρων τέ καί λαχάνων των δούλων τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ἀπέλθετε εἰς τά ἄγρια ὅρη, εἰς τά ἄκαρπα ξύλα, εἰς ἅ ἐχαρίσατο ὑμίν ὁ Θεός τήν καθημερινήν τροφήν". 
Σε αναμνηση αυτού του θαύματος του Αγίου Τρυφωνα, δηλαδη της σωτηριας απο τα φυτοπαρασιτα, οι γεωργοι σε πολλα μερη της Ελλαδας, τιμουν σημερα τον Αγιο. Οι καλλιεργητες φερνουν λαχανικα, που τα ευλογει ο παπας με τον αγιασμο. Μετα τη Λειτουργία οι ιδιοι παραθέτουν τραπεζι στς εκκλησιαζομενους με τα προϊόντα του τοπου.

Πανάρχαιες αντιλήψεις για τη βλάστηση και τη γονιμότητα βρήκαν πιθανότατα στέγη στον εορτασμό του Μεγαλομάρτυρα Τρύφωνα, την πρώτη μέρα του Φεβρουαρίου. Οι γεωργοί και ειδικά οι αμπελουργοί προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν την προστασία των θεϊκών δυνάμεων πριν αρχίσουν το κλάδεμα. Όταν επικράτησε ο Χριστιανισμός και τα παλιά λατρευτικά στοιχεία απαγορεύτηκαν, οι δοξασίες και οι λατρευτικές συνήθειες επιβίωσαν κάτω από το μανδύα της νέας θρησκείας. Ο Άγιος, εξειδικευόμενος, επωμίσθηκε το ρόλο του προστάτη των αμπελουργών κατά κύριο λόγο. Δέχεται όλες τις ευχές, τις επικλήσεις και τις ιδιαίτερες φροντίδες με τις οποίες προσπαθούν να εξασφαλίσουν την ευετηρία, την καλή χρονιά, και να προστατέψουν το αμπέλι από τις λογής καταστροφές, που μπορεί να φέρει μια όψιμη παγωνιά, το χαλάζι, ο άνεμος, η δυνατή ή άκαιρη βροχή, κάποια ασθένεια.
Δε φαίνεται πάντως τυχαίο το γεγονός ότι και ο βασικός Γάλλος ομόλογος του Αγίου, ο Saint Vincent, εορτάζεται στους γαλλικούς αμπελότοπους την ίδια χρονική περίοδο, στις 22 Ιανουαρίου.

Ο Φεβρουάριος, ο πιο "μαγικός" μήνας του χρόνου ξεκινά σήμερα!
ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ να έχουμε...

Αγγελική Τριαρίδου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Η ΑΛΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ

ΦΟΒΟΥ ΤΑΣ ΕΙΔΟΥΣ ΤΟΥ ΜΑΡΤΙΟΥ

ΕΥ-ΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ

Ο ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΚΙ ΕΓΩ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Η ΚΥΡΑ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

ΠΕΤΑΕΙ, ΠΕΤΑΕΙ...

ΑΠΟ ΜΑΡΤΗ, ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ...

ΣΧΟΛΙΑ

ΑΠΟΣΤΟΛΗ
Το σχόλιό σας έχει σταλεί και θα δημοσιευτεί το συντομότερο.
Ευχαριστούμε!

γράψτε το
σχόλιό σας

code & design : Stelios Ignatiadis ACTUS anima logo ACTUS ANIMA
Loading