designplanet.tv

Η Αγγελική Τριαρίδου σας ταξιδεύει στον πλανήτη της ιστορίας, της τέχνης, της αρχιτεκτονικής, και του design


ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΤΡΙΑΡΙΔΟΥ /

REPORTAGE

/

05 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2016

ΕΥ-ΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ

ΠΟΝΤΟΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΒΑΘΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑ. ΗΤΑΝ Ο ΓΥΙΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΓΗΣ. ΕΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΥΣ ΜΑΓΙΚΟΥΣ, ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΤΟΠΟΥΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ. 'ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΓΩ, ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ 50 ΚΩΠΗΛΑΤΕΣ ΤΗΣ, ΤΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΥΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΤΑΞΙΔΙ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ ΣΤΟΝ ΕΥΞΕΙΝΟ ΠΟΝΤΟ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΑΣ.

Κατά την Ελληνική μυθολογία η περιοχή κατοικείτο από τη θεότητα «Πόντος», γιος του Αιθέρα και της Γαίας. Είναι επίσης η θάλασσα την οποία διέσχισε ο Ιάσονας κατά την Αργοναυτική εκστρατεία με το μυθικό πλοίο Αργώ. Η μυθολογία θέλει δε τον Αυτόλυκο, μέλος της Αργοναυτικής εκστρατείας, ως ιδρυτή της Σινώπης.

Κατά τους ιστορικούς, ο Πόντος αποικίζεται από τους Έλληνες από τον 8ο π.Χ. αιώνα. Η πόλη δε της Μιλήτου φέρεται σαν ιδρύτρια πολλών πόλεων τόσο στα δυτικά, όσο και στα ανατολικά παράλια του Ευξείνου Πόντο.

Στην ελληνική μυθολογία, μέσα από το ταξίδι των Αργοναυτών και μέσα από τις αφηγήσεις του Ηροδότου, του πρώτου μεγάλου Έλληνα ιστορικού της Κλασικής εποχής, η Μαύρη Θάλασσα παρουσιάζεται σαν μια βόρεια μυθική χώρα που προσφέρεται για εξερεύνηση και εμπορική εκμετάλλευση. Τα ελληνικά καράβια μετέφεραν μέταλλα και άλλες πρώτες ύλες, δημητριακά και αλίπαστα πίσω στην Ελλάδα, ενώ οι ελληνικές αποικίες, που ιδρύθηκαν στα παράλια από τον 7ο π.Χ. αιώνα, έφεραν και μεταφύτευσαν στη Μαύρη Θάλασσα τους ελληνικούς πολιτειακούς, θρησκευτικούς και πολιτιστικούς θεσμούς.

"Σε όλη αυτη τη χώρα που περιέγραψα, ο χειμώνας είναι πολυ βαρύς. Οκτώ μήνες στους δώδεκα το κρύο είναι αφόρητο. Η θάλασσα και ολόκληρος ο Κιμμέριος Βόσπορος παγώνουν κι έτσι οι Σκύθες περνούν τον πάγο με τα αμάξια τους...

Ηρόδοτος (για τα μέρη γύρω από την Αζοφική θάλασσα)

Από τα στοιχεία αυτά, καταλαβαίνει κανείς γιατί οι αρχαίοι λαοί που κατοικούσαν τα παράλια του Εύξεινου Πόντου δεν μπήκαν ποτέ στον πειρασμό να γνωρίσουν την άξενη θάλασσα του τόπου τους. Η ενδοχώρα ήταν τόσο πλούσια κι αυτοί τόσο αυτάρκεις, ω΄στε ούτε με το εμπόριο καταπιάστηκαν, ούτε καν με την θαλασσινή αλιεία καταδέχτηκαν ποτέ να ασχοληθούν! Όλοι οι στεριανοί λαοί, άφησαν στους Έλληνες τη θάλασσα, και μια λουρίδα γης κατά μήκος της ακτής. Έτσι όμως εμπλέχτηκαν σε αυτήν την καταπληκτική περιπέτεια, που λέγεται εμπόριο. Δίχως να βρέξουν ποτέ οι ίδιοι τους αστραγάλους τους στο αλμυρό νερό, μπορούσαν να χαίρονται το αλάτι που τους πουλούσαν οι Έλληνες, το κρασί που το έπιναν άκρατο, τα λεπταίσθητα αττικά αγγεία που απεικόνιζαν σκηνές από τη Σκυθική και την ελληνική μυθολογία, θεούς του Ελληνικού, του Θρακικού και Σκυθικού πανθέου, και με το χρυσό ή το ασήμι που έδιναν στα εργαστήρια των ελληνικών αποικιών, μπορούσαν να παίρνουν πίσω θαυμάσια έργα χρυσοχοΐας και αρχυροχοΐας.

"Άπλουν γαρ, είναι τότε την θάλατταν ταύτην και καλείσται Άξενον, δια το δυσχείμερον και την αγριότητα των περιοικούντων και μάλιστα των Σκυθών. Ύστερον δ’ Εύξεινον κεκλείσθαι, των Ιώνων εν τη παραλία πόλεις κτισάντων…

Στράβων, αρχαίος γεωγράφος

[pic02c]

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ: Ο τιτάνας που τα έβαλε με τους θεούς

Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία ο πατέρας των Ελλήνων και όλων των ελληνικών φυλών ήταν ο Προμηθέας, ο τιτάνας που τα έβαλε με τον Δία για χάρη των ανθρώπων και δέθηκε ως τιμωρία στον Καύκασο. Δεν είναι τυχαίο ότι το άγριο και μεγαλόπρεπο αυτό βουνό του Πόντου συνδέεται με την καταγωγή των Ελλήνων και μάλιστα μέσα από έναν τόσο ανατρεπτικό ενάντια στην πανίσχυρη εξουσία των θεών μύθο.

Το εκτυφλωτικό φως που αντανακλούν οι παγετώνες του Μεγάλου Καύκασου μοιάζει σαν να σημαδεύει την αρχή και το τέλος της Ασίας. Εδώ σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή των μυθολογικών αφηγήσεων, ο Προμηθέας, αφού έκανε την ευεργετική πράξη για τους ανθρώπους, εφοδιάζοντάς τους με την φωτιά και διδάσκοντάς τους πώς να την χρησιμοποιούν στη μεταλλουργία, βοηθώντας τους να βγούν από την βαρβαρότητα, δέχτηκε την οργή του Δία.

Η εκδίκηση του πατέρα των θεών ήταν να δέσει τον κλέφτη Προμηθέα στους βράχους του Καυκάσου, όπου κάθε μέρα ένας αετός του κατέτρωγε το συκώτι. Εκεί τον βρήκε αιώνες ή χιλιετίες αργότερα ο Ηρακλής και τον ελευθέρωσε, δίνοντας ένα τέλος στο μαρτύριό του.

   Ο εγγονός του Προμηθέα ονομαζόταν Έλλην. Τα παιδιά του Έλληνα και τα εγγόνια του, ο Δώρος, ο Αίολος, ο Αχαιός, ο Ίων, ο Μάγνης και άλλοι ήταν οι αρχηγέτες των ελληνικών φυλών.

Όσο λοιπόν κι αν είναι δυσανάγνωστο το πατρολογικό σχήμα, η σχέση των Ελλήνων με τους λαούς του Καυκάσου, είναι διπλή και παλαιότατη: Σε αυτούς οφείλουν τη φωτιά, σωστότερα την τέχνη της μεταλλουργίας και στο βουνό τους κοντά στο τέλος του κόσμου, έζησε δεσμώτης ο μεγάλος δάσκαλος, ο αρχιμεταλλουργός, ο ευεργέτης των καυκασιανών, Αμιράντη, και ο ευεργέτης των Ελλήνων Προμηθέας. Ο μύθος υπάρχει και στις δύο μυθολογίες των πανάρχαιων λαών.

[pic05c]

ΗΡΑΚΛΗΣ, ΙΑΣΟΝΑΣ, ΘΗΣΕΑΣ: Ο Άξενος Πόντος των Άθλων

Η αποστολή του Ιάσονα και των Αργοναυτών στην Κολχίδα, οι περιπλανήσεις του Ορέστη στο Θοανία του Πόντου, οι περιπέτειες του Οδυσσέα στη χώρα των Κιμμερίων, η τιμωρία του Προμηθέα από το Δία και η εξορία του στο Κάυκασο, το ταξίδι του Ηρακλή στον Πόντο, αποτελούν μύθους που αναφέρονται ειδικά στον συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο, επιβαιώνοντας την ύπαρξη πανάρχαιων εμπορικών δρομολογίων. Παράλληλα λειτούργησαν σαν μαγνήτες που τράβηξαν τις μεγάλες μάζες των Ελλήνων μεταναστών απ’ τη Ελλάδα στη Μικρά Ασία και τον Πόντο.

Σε όλη αυτή τη διάρκεια, ο Άξενος Πόντος πλουτίζεται με ιερά σημάδια, μνήμες και εμπειρίες. Από τους 12 Άθλους του Ηρακλή, οι 4 τελευταίοι πραγματοποιούνται στα νότια και ανατολικά παράλια, στον χώρο που εκτείνεται από τον Βόσπορο μέχρι τον Καύκασο και την Αζοφική. Θα ακολουθήσουν ο Θησέας, που πήγε και αυτός στις Αμαζόνες, αλλά και ο Οδυσσέας που έφτασε ως τα στενά του Κέρτς, στην είδοδο της Αζοφικής, για να περάσει τις πύλες του Άδη, και να κατέβει στον κόσμο των σκιών.

Ας μην ξεχνάμε ότι και ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του, έκαναν το ίδιο τρομερό ταξίδι που είχε αποτολμήσει ο Ιάσονας και που συναντήσαμε στους μύθους των μοναχικών ηρώων, του Προμηθέα, του Ορέστη, του Ηρακλή, καταφέρνοντας να φτάσουν στα ακρότατα σημεία του βορειοαναντολικού θαλάσσιου κόσμου, αντιμετωπίζοντας τους Κύκλωπες βοσκούς στο βόρειο Αιγαίο, τους τερατόμορφους νάνους στα Δαρδανέλια, τις Σειρήνες, τον Κέρβερο και την Καλυψώ στην Προποντίδα, τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη, τις Άρπυιες και τις Συμπληγάδες πέτρες στον Βόσπορο, τον "δεινό οφι" και τον δράκο στην Κολχίδα, τον Άδη στον Κιμμέριο Βόσπορο, τα κοράκια στα όρη του Καυκάσου, τις Αμαζόνες στην εύφορη κοιλάδα του Λύκου, στον δυτικό Πόντο, τις ιερές αγελάδες κατά μήκος της ευρωπαικής και της ασιατικής ακτής, τους ανθρωποφάγους της Ταυρικής στην Κριμαίαμύθοι που έθρεψαν και γοήτευσαν τον αρχαίο κόσμο.

[pic07c]

"Ξένη τώρα στ΄άξενα

του Πόντου τ΄αγριόμερα

χωρίς πατρίδα, απάντρευτη

χωρίς παιδιά και φίλους

απ΄ όλους ξεχασμένη!

Ούτε την Ήρα τραγουδώ

ούτε της Αθηνάς και των Τιτάνων

τις μορφές στον αργαλειό υφαίνω!

Τώρα την αιματόλουστη την όλο κλάματα

σφαγή των ξένων ευλογώ

που μαύρο δάκρυ χύνουνε

σαν τους φορώ στεφάνια.

Αχ! Ορέστη μου

που βρέφος τότε σ΄άφησα

στο βυζί της μάνας τρυφερό βλαστάρι

που ήταν να γίνεις βασιλιάς στο Άργος

για σένα κλαίω…

Ευριπίδης, Ιφιγένεια εν Ταύροις

[pic09c]

ΜΙΘΡΙΔΑΤΗΣ: Το ελληνιστικό Βασίλειο του Πόντου

Κατά την περίοδο των μεταλεξανδρινών χρόνων ιδρύθηκε στην περιοχή του Πόντου ένα βασίλειο με ισχυρά ελληνικές επιρροές, γνωστό ως ελληνιστικό βασίλειο του Πόντου (302/301-64/63 π.Χ.). Δημιουργός του κράτους υπήρξε ο πρώην σατράπης της Κίου, Μιθριδάτης, ο οποίος έκανε πρωτεύουσά του την Αμάσεια. Αρχικά το κράτος αυτό περιελάμβανε την Καππαδοκία (Μεγάλη Καππαδοκία και Καππαδοκία του Πόντου), αλλά αργότερα επεκτάθηκε και στις ελληνικές πόλεις των ακτών του Ευξείνου.

Η ελληνική γλώσσα καθιερώθηκε στο βασίλειο ως επίσημη γλώσσα. Η ελληνική θρησκεία και λατρεία κυριάρχησαν παντού και χτίστηκαν ναοί προς τιμήν των Ολύμπιων Θεών σε ολόκληρο τον Πόντο. Το δωδεκάθεο του Ολύμπου αφομοίωσε τις περισσότερες περσικές και ντόπιες θεότητες. Στα Κόμανα του Πόντου, μαζί με την τοπική θεά Αναΐτιδα, λατρευόνταν και ο Απόλλωνας, η Αθηνά, ο Διόνυσος και η Νίκη, στην Κερασούντα ο Δίας, ο Διόνυσος, ο Ασκληπιός, ο Πόσειδώνας, ο Πάνας και ο Ηρακλής ενώ στην Τραπεζούντα ο Ερμής, ο Διόνυσος, ο Πάνας και ο Ηρακλής. Η λατρεία του περσικού θεού Μίθρα δεν έλλειψε ποτέ αλλά με το πέρασμα του χρόνου ελληνοποιήθηκε και ταυτίστηκε με τους Ήλιο, Απόλλωνα και Ερμή.

[pic11c]

Η αυτοκρατορία των ΜΕΓΑΛΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ της Τραπεζούντας

Με την κατάλυση του βυζαντινού κράτους από τους σταυροφόρους (1204) οι αδελφοί Αλέξιος και Δαβίδ, απόγονοι της αυτοκρατορικής δυναστείας των Κομνηνών, ίδρυσαν στην περιοχή του Πόντου ανεξάρτητο βασίλειο, γνωστό και ως «Αυτοκρατορία των Μεγάλων Κομνηνών». Στα 257 χρόνια της, ο Πόντος γνώρισε μεγάλη οικονομική ευμάρεια και πολιτιστική ακμή.

Πρωτεύουσά της ήταν η Τραπεζούντα και σύμβολό της, σημαία της, ο αετός των αρχαίων Σινωπέων, με την διαφορά ότι ενώ ο αετός των αρχαίων Σινωπέων έβλεπε προς την Ανατολή, ο αετός της Αυτοκρατορίας του Πόντου έβλεπε δυτικά προς την Κωσταντινούπολη, σαφής ένδειξη των προθέσεων της νέας Αυτοκρατορίας. Το λιμάνι της Τραπεζούντας αναπτύχθηκε σε κέντρο εμπορίου, όπου έδρευαν προξενεία Γενουατών, Μασσαλιωτών, Βενετών, κ.ά. Οι τελωνειακοί φόροι και η παραγωγή μεταλλευμάτων εξασφάλιζαν την οικονομική ευρωστία του κράτους.

Οι Μεγαλοκομνηνοί ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα για την καλλιέργεια των γραμμάτων και των τεχνών. Οι μονές του Πόντου έγιναν κέντρα πολιτιστικής ανάπτυξης, που προσέλκυσαν πολλούς λόγιους της πρώην Βασιλεύουσας. Πόντιοι λόγιοι όπως ο χρονικογράφος Μιχαήλ Πανάρετος, ο μαθηματικός και αστρονόμος Γρηγόριος Χιονιάδης και οι θεολόγοι Βησσαρίων, Γεώργιος Τραπεζούντιος και Γεώργιος Αμιρούτζης διέπρεψαν στις επιστήμες. Οι θαυμάσιες τοιχογραφίες και τα χειρόγραφα που σώζονται μαρτυρούν την ιδιαίτερη ανάπτυξη της ζωγραφικής, ενώ σπουδαία κτίσματα, εκκλησίες, μονές, ανάκτορα και δημόσια κτίρια δείχνουν τη λαμπρότητα της εποχής.

Με σύμβολο τον μονοκέφαλο αετό και προστάτη τον Άγιο Ευγένιο, πολιούχο Τραπεζούντας, οι Μεγαλοκομνηνοί διατήρησαν την αυτοκρατορία τους ως το 1461, οκτώ χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, οπότε υπέκυψε και ο Πόντος στους Οθωμανούς.

[pic12c]

"Η Ρωμανία κι αν ’πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο…

Δημοτικό τραγούδι

Το απαύγασμα του ευξεινοποντιακού κόσμου

Η μεταμόρφωση της αδυσώπητης ερημίας σε κατοικήσιμη γη, οφείλεται αποκλειστικά στις γενιές των Ελλήνων ποντοπόρων, που τόλμησαν να παραβιάσουν το άγνωστο και να τιθασεύσουν τα στοιχεία της φύσης. Η ηράκλεια προσπάθεια των αποίκων, από τον καιρό που έχτισαν τους ναυτικούς οικισμούς τους πάνω στο φρύδι των βουνών και ο υπεράνρθωπος αγώνας τους, που πήρε τελικά τη μορφή της καθημερινής ζωής, ανέτρεψαν τα γεωγραφικά και τα αναπόφευκτα ιστορικά δεδομένα. Η ανθρώπινη δραστηριότητα, συνεχής και επίπονη, προσδιόρισε τον χαρακτήρα του τόπου, εκμεταλλεύτηκε και αξιοποίησε στο μέγιστο βαθμό, όλα τα εχθρικά στοιχεία της άγριας και αφιλόξενης γης και κατόρθωσε να τα χρησιμοποιήσει για να δημιουργήσει έναν ιδιόμορφο και εντελώς ξεχωριστό κόσμο. Η ιδιομορφία αυτού του κόσμου οφείλεται στη δυναμική παρέμβαση των Ελλήνων που μετέτρεψε τη γεωγραφική πραγματικότητα. Το φαινόμενο αυτό ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΝΑΛΟΓΟ του σε έκταση, ένταση και συνέχεια ΠΟΥΘΕΝΑ ΑΛΛΟΥ. Η νότια πλευρά του Ευξείνου Πόντου, απέκτησε ιστορικό πρόσωπο χάρη στην ανεξάντλητη υπομονή και επιμονή ενός μεγάλου τμήματος της Ελληνικής Διασποράς. Γενεές, γενεών, αντιτάχτηκαν στο μοιραίο αναδεικνύοντας τις δυνατότητες της νόησης και του ψυχικού πλούτου. Αντιπαράθεσαν στο παράλογο της αδυσώπητης φύσης, τον αρθρωμένο λόγο της Ελληνικής ιστορικής εμπειρίας και κατόρθωσαν να κυριαρχήσουν, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά, στη ζωή ενός τόπου που βρίσκεται πέρα από τα φυσικά όρια της Ελληνικής ακτίνας επιρροής.

Η πολιτιστική συνέχεια δεν θα μπορούσε ποτέ να αποτελέσει θέμα της ιστορικής και μόνο επιστήμης γιατί εκεί που η έρευνα εξαντλεί τα όριά της αρχίζει αυτή η «άλλη διάσταση» των ψυχικών κα πνευματικών δυνατοτήτων του ανθρώπου. Οι εκατό γενιές των Ελλήνων του Πόντου που αναλογούν στα 2.500 χρόνια της ελληνικής ύπαρξης στο χώρο, δεν έχουν προσφέρει μόνο πολύτιμο επιστημονικό υλικό, το οποίο έχει μελετηθεί ως ένα βαθμό, αλλά έπλασαν παράλληλα μια ολόκληρη «Ιστορία Θαυμάτων».

[pic13c]

Ο τελευταίον ο χορόν…

Η Ιστορία του βορειοανατολικού Ελληνισμού, μετά το τέλος του πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και την επικράτηση της Σοβιετικής και της Τουρκικής επανάστασης, αποτελεί ένα εντελώς ξεχωριστό κεφάλαιο της οδυνηρής κατάληξης μιας ανείπωτης και απίστευτης περιπέτειας.

Από τα τρία εκατομμύρια των Ελλήνων που ζούσαν στα μαυροθαλασίττικα παράλια και στα ενδότερα, ένα περίπου εκατομύριο υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τα οθωμανικά εδάφη μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης, το 1923. Η εκκένωση της Θράκης, της προποντιακής Μικράς Ασίας και του Πόντου ολοκληρώθηκε το 1924. Οι σφαγές και οι εκτοπισμοί εναντίον των Ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή του Πόντου που πραγματοποιήθηκαν από το κίνημα των Νεότουρκων στη διάρκεια των διώξεων που οργανώθηκαν στην οκταετία 1914 -1922, υπολογίζεται ότι στοίχισε τη ζωή περίπου 213.000-368.000 Ελλήνων.

Η γενοκτονία ήταν ένα προμελετημένο έγκλημα, το οποίο η κυβέρνηση των Νεότουρκων έφερε σε πέρας με συστηματικότητα. Οι μέθοδοι που χρησιμοποίησε ήταν ο ξεριζωμός, η εξάντληση στις κακουχίες, τα βασανιστήρια, η πείνα και η δίψα, και τα στρατόπεδα θανάτου στην έρημο.

Η διεθνής βιβλιογραφία και τα κρατικά αρχεία πολλών χωρών βρίθουν μαρτυριών για το ειδεχθές έγκλημα, που διαπράχθηκε εναντίον του Ποντιακού Ελληνισμού.

[pic20c]

Κανείς δεν κατανόησε την σημασία του δισυπόστατου πολιτισμού αυτού του ρακένδυτου κόσμου, ένα εκατομμύριο πεντακόσιες χιλιάδες ψυχές ήρθαν από την νεοσύστατη Τουρκία στην Ελλάδα. Κανείς δεν διέγνωσε την κοσμοπολίτικη παράδοση της Ανατολής και της Δύσης που έφεραν μαζί τους οι ξεριζωμένοι από τα μεγάλα αστικά κέντρα της πάλαι ποτέ αυτοκρατορίας. Κανείς δεν μπόρεσε να συνειδητοποιήσει ότι αυτό το νέο αίμα, οι αγροτικοί και αστικοί πληθυσμοί, αποτελούσαν την ζωντανή συνέχεια του πανάρχαιου ποντιακού, μικρασιατικού και θρακικού Ελληνισμού.

Αγγελική Τριαρίδου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Η ΑΛΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ

ΦΟΒΟΥ ΤΑΣ ΕΙΔΟΥΣ ΤΟΥ ΜΑΡΤΙΟΥ

ΕΥ-ΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ

Ο ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΚΙ ΕΓΩ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Η ΚΥΡΑ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

ΠΕΤΑΕΙ, ΠΕΤΑΕΙ...

ΑΠΟ ΜΑΡΤΗ, ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ...

ΣΧΟΛΙΑ

ΑΠΟΣΤΟΛΗ
Το σχόλιό σας έχει σταλεί και θα δημοσιευτεί το συντομότερο.
Ευχαριστούμε!

γράψτε το
σχόλιό σας

code & design : Stelios Ignatiadis ACTUS anima logo ACTUS ANIMA
Loading